تاریخچه و انواع چای سیاه

تاریخچه و انواع چای سیاه

تاریخچه و انواع چای سیاه

چای سیاه نام یک نوشیدنی است که از گیاهی به نام کاملیا سیننسیس (Camellia sinensis) به دست می‌آید. لفظ چای کلمه‌ای چینی بوده که در قدیم در چین و شمال هند به کار برده می‌شد و ما دقیقاً همان کلمه را به زبان فارسی وارد کرده‌ایم. بوته چای برای اولین بار در چین و در حدود پنج هزار سال پیش شناخته شد که به‌تدریج علاوه بر دارا بودن خاصیت درمانی، برای مصرف رنگ‌آمیزی نیز به کار رفت. چای که در چین به‌صورت خودرو و طبیعی یافت می‌شود، بعد از مدتی به‌عنوان دم‌کرده، مفرح و بازآورنده سلامتی برای بدن به دربار پادشاهان راه یافت و حتی تا اواخر قرن گذشته، چای سیاه و چای سبز از نوشیدنی‌های تجملی و گران‌قیمت بوده‌است.

دربارهٔ تاریخ کشف چای، افسانه‌های زیادی گفته‌اند. ازجمله می‌گویند که یکی از امپراتوران چین دستور داد تا فردی را برای تنبیه از شهر بیرون کنند. آن شخص مدتی را در کوه و بیابان و در جنگل‌ها سرگردان بود و به همین خاطر بسیار ضعیف و ناتوان شده بود. در همین میان درختی را دید و از شدت گشنگی برگ آن را به‌عنوان غذا خورد و بعد از مدتی رنگ و رخسارش کاملاً زیبا به حالت اولیه برگشت. به‌طور مخفیانه وارد شهر شد و با یکی از نزدیکان امپراتور احوال خود را بازگو کرد. در نهایت امپراتور او را احضار کرد و از اینکه او صحیح و سلامت برگشته است متعجب شد. بعد از این ماجرا امپراتور، عده‌ای از طبیبان را برای تحقیق دربارهٔ خواص این گیاه مأمور کرد.

همچنین در افسانه‌ای دیگر گفته‌اند که روزی عده‌ای برای شکار به جنگل رفته بودند. گوشت یکی از شکارهای خود را در ظرفی ریختند و روی آن را با شاخه‌های چای پوشاندند. دوباره به شکار رفتند و بازگشت. چیزی که مشاهده کردند آن‌ها را بسیار متعجب زده کرده بود. گوشت‌ها کاملاً له‌شده بودند. نتیجه این مشاهده را به طبیبان اطلاع دادند و آن‌ها دریافتند که گیاه چای برای هضم غذا و زود پختن گوشت و حبوبات بسیار مؤثر است.

چای قلم ممتاز
چای سیاه

ریشه پیدایش چای سیاه

منشأ چای سیاه در ۱۵۹۰ در اواخر سلسله‌ی مینگ و اوایل سلسله‌ی چینگ در چین است. قبل از آن چینی‌ها فقط چای سبز یا چای اولونگ می‌نوشیدند. افسانه‌ها حاکی از آن است که مردان نظامی هنگام عبور از استان فوجیان در یک کارخانه‌ی چای پناه گرفتند، که باعث شد تولید چای سبز یا چای اولونگ متوقف شود. برگ‌های چای در معرض آفتاب خشک و اکسید شد. وقتی نظامیان محل را ترک کردند، کارخانه تولید چای را دوباره آغاز کرد، ولی رنگ چای قرمز یا سیاه بود و طعم و بوی انرژی‌بخش‌تری داشت. در این زمان مردان نظامی به خاطر سرعت بخشیدن به فرآیند اکسیدسازی تصمیم گرفتند برگ چای را روی چوب کاج دود بدهند.

این خاستگاه نخستین چای سیاه بود که با نام Lapsang Souchong شناخته می‌شد. Lapsang به معنی کوه‌های بلند و Souchong به معنی برگ‌های کوچک درخت چای بود. اما تاجران انگلیسی و هلندی برای نخستین بار اصطلاح ”چای سیاه“ را ابداع کردند. در ۱۶۱۰ هلندی‌ها چای سیاه را به اروپا آوردند و در ۱۶۵۸ وارد انگلستان شد. با افزایش محبوبیت چای سیاه، انگلیسی‌ها تصمیم گرفتند آن را در دارجیلینگ و آسام در هند پرورش دهند. اکنون انواع چای سیاه در چین و هند پرورش داده می‌شود، اما در هند چای سیاه از گیاه کاملیا اسامیکا ‌پرورش داده می‌شود. جالب است بدانید چای سیاه در چین به علت رنگ قرمزی که دارد با نام چای قرمز شناخته می‌شود.

سابقه مصرف چای در ایران از قرن هفدهم میلادی گزارش‌شده که جهانگردان از چایخانه‌هایی گزارش داده‌اند که رجال و افراد ثروتمند در آنجا جمع شده و چای می‌نوشیدند. در ضمن در همان قرن هفدهم میلادی تاجری اصفهانی که دامنه تجارتش تا هندوستان می‌رسیده و اجناس این نواحی را به اروپا می‌برد و می‌فروخت، برای اولین بار چای را به اروپا برد و به‌عنوان نوشیدنی مفرح جدیدی که در هندوستان به آن «تِی» می‌گفتند، به اروپاییان چشاند.

کشت چای در ایران، از سال ۱۳۱۴ هجری قمری آغاز شد. در این سال، یکی از رجال آن دوره به نام محمد میرزا کاشف السلطنه که به عنوان ژنرال کنسول ایران در هند مأمور به خدمت بود، توانست در بازگشت به ایران، چند بته چای را با زحمت فراوان وارد ایران کند. وی با توجه به مطالعاتی که بر روی انواع چای و نحوه کشت آنها نموده بود، شهر لاهیجان را به دلیل وجود هوای مناسب برای کشت چای انتخاب کرد. این شهر امروز به عنوان مرکز کشت چای در ایران درآمده‌است. مقبرهٔ کاشف‌السلطنه در لاهیجان امروز به صورت گنجینهٔ تاریخ چای ایران در لاهیجان درآمده‌است.

کاشف-السطلنه-موزه-چای
کاشف-السطلنه

زراعت چای بعد از چین، در هند و ژاپن و از قرن نوزدهم میلادی به‌تمامی نقاط مختلف و مستعد دنیا توسعه راه یافت. در روسیه و در سال ۱۸۸۵ به دستور دولت وقت، «پرنس-ورنتسف» در نواحی قفقاز شروع به کشت چای کردند. ژاپن در قرن نهم، در کشورهای آفریقایی و عثمانی در قرن نوزدهم به چای‌کاری پرداختند. نهال‌های چای در زمینی که خاک قرمز و مقداری آهن و هوای آن رطوبتی باشد و سرمای شدید کمتر از منهای ده درجه نباشد، به عمل می‌آید. البته شرایط دیگری مثل وجین مناسب و تقویت خاک و هرس هم جز عوامل مهم در این زراعت می‌باشد.

انواع چای سیاه چیست؟

می‌توان انواع مختلف چای مثل چای سبز، چای زرد، چای سفید، و چای اولونگ را از همان گیاه چای سیاه به‌دست آورد. تنها تفاوت آنها در فرآیند تولید است. با این حال هرچند انواع چای سیاه از کاملیا سیننسیس در چین تولید می‌شود، اما چای سیاه در هند از گونه‌ی دیگری گیاه چای به نام کاملیا اسامیکا تولید می‌شود. چای سیاهی که از این گیاه تولید می‌شود طعم قوی‌تری دارد و برگ‌های آن در مقایسه با چای کاملیا سیننسیس بزرگ‌تر است. در ادامه فهرستی از انواع مختلف چای سیاه آمده‌است که حتما باید امتحان کنید.

چای سبز green tea
چای سبز green tea
چای زرد yellow tea
چای زرد yellow tea
چای سفید White tea
چای سفید White tea
چای اولانگ oolang tea
چای اولانگ oolang tea

فهرست انواع چای سیاه بر اساس منطقه‌ی تولید

– لاپسنگ سوچونگ
– فوجیان مینهانگ
– آنهویی کیمون
– یون‌نان دایانونگ
– چای سیاه دارجیلینگ
– چای سیاه آسام
– چای سیاه سیلان
– چای سیاه نیلگیری
– چای سیاه کنیایی

فهرست ترکیبات رایج چای سیاه

– چای سیاه ارل گری
– صبحانه انگلیسی
– صبحانه ایرلندی
– چای ماسالا
– چای بعد از ظهر
– چای سیاه گل رز
– کاروان روسیه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *